Truyền hình trả tiền: Bao giờ hết nghịch lý?
ICTnews – Việt Nam có 80% dân số sống ở nông thôn nhưng gần như 100% số hộ gia đình dùng truyền hình trả tiền lại là cư dân ở các đô thị lớn. Vậy đâu là nguyên nhân của nghịch lý này?

Thời gian gần đây truyền hình trả tiền (THTT) luôn là một chủ đề nóng, với sự xuất hiện của hai nhà cung cấp dịch vụ mới là: K+ (một liên doanh của VTV với Canal+) cung cấp dịch vụ truyền hình vệ tinh và CEC (thành viên của VTC) cung cấp dịch vụ truyền hình cáp kỹ thuật số.
Bên cạnh đó, những nhà cung cấp trước đó như VCTV, VTC, HTV, BTV cung cấp dịch vụ truyền hình vệ tinh (DTH) và SCTV, HCTV, BTS cung cấp dịch vụ truyền hình cáp (CATV) cung liên tiếp tăng kênh và nâng cấp mạng để cung cấp dịch vụ truyền hình kỹ thuật số và truyền hình độ nét cao (HDTV).
Nhắc tới THTT là người ta nhắc tới truyền hình cáp hoặc truyền hình vệ tinh, tuy nhiên để xem được những chương trình truyền hình kỹ thuật số có chất lượng hình ảnh và âm thanh trung thực với nhiều chương trình phong phú hấp dẫn người xem phải trang bị thêm một bộ giải mã (set-top box) đồng thời phải trả chi phí thuê bao hàng tháng. Truyền hình vệ tinh có thế mạnh là dễ dàng phổ cập về vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa và những vùng có mật độ dân cư thưa, còn truyền hình cáp kỹ thuật số có thế mạnh tại các đô thị lớn. Nhưng thực tế mới chỉ có cư dân đang sinh sống tại thành thị đang được hưởng lợi ích từ dịch vụ truyền hình nhiều hơn là cư dân đang sinh sống tại các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa và các vùng có mật độ dân cư thưa khác.
Theo số liệu thống kê sơ bộ của Bộ TT&TT, Việt Nam có khoảng 20 triệu hộ gia đình nhưng hiện chỉ có khoảng 2,5 triệu hộ gia đình đã và đang sử dụng dịch vụ truyền hình trả tiền (THTT) và gần như 100% số hộ gia đình này đều sinh sống ở các đô thị lớn, trung tâm các tỉnh thành phố.
Truyền hình vệ tinh: Dịch vụ cho đại gia
Hầu hết những ai được hỏi đều nói rằng truyền hình vệ tinh là loại truyền hình chỉ dành cho đại gia bởi giá dịch vụ rất cao. Truyền hình vệ tinh được xem là có khả năng phổ cập dịch vụ dễ dàng nhất, có thể nhanh chóng xóa các "vùng lõm" sóng truyền hình ở vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo, nơi chưa có tín hiệu truyền hình mặt đất. Hiện có 4 nhà cung cấp dịch vụ truyền hình vệ tinh (DTH) là: VTC, K+, VTV và Truyền hình Bình Dương. Khi mới khai trương dịch vụ, các nhà đài thường quảng cáo là dịch vụ dành cho vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa. Nhưng thực tế với mức chi phí lắp đặt ban đầu tối thiểu từ 2 triệu cho đến 5 triệu đồng, cộng với phí gia hạn thuê bao hàng năm lên tới vài triệu đồng thì kể cả những hộ có mức thu nhập trung bình ở thành phố cũng phải cân nhắc khi sử dụng dịch vụ chưa kể đến là những hộ gia đình ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng có mật độ cư dân thưa vốn dĩ xưa nay vẫn là những vùng có thu nhập thấp.

Dịch vụ truyền hình số vệ tinh của VTC có mức phí tương đối hợp lý hơn K+ nhưng khách hàng cũng cần đầu tư ban đầu khoảng 5,8 triệu để xem dịch vụ HDTV cho 1 năm đầu tiên, dịch vụ SDTV đầu tư ban đầu 3,1 triệu đồng cho một năm đầu tiên, sau đó gia hạn thuê bao tối thiểu cũng 100.000 đồng/tháng tùy từng gói dịch vụ. VTC đang dẫn đầu cuộc đua về số lượng kênh và độ phong phú của các chương trình. Hiện số kênh của VTC đã vượt hơn con số 100 kênh trong đó có tới 26 kênh truyền hình độ nét cao HDTV.
Giá cao chính là lý do khiến thị trường THTT ở những vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng có mật độ dân cư thưa bị "bỏ ngỏ" mặc dù người dân nơi đây có rất ít dịch vụ giải trí để thụ hưởng. Bên cạnh đó, truyền hình vệ tinh còn ít nhiều vẫn bị hạn chế do thời tiết, nếu nơi phát hoặc nơi thu bị thời tiết xấu thì tín hiệu sẽ kém, chất lượng hình ảnh bị nháy, vỡ hoặc không xem được.
Truyền hình cáp: Giá hợp lý nhưng chi phí đầu tư lớn
Dịch vụ truyền hình cáp có mức phí hợp lý hơn nhưng chỉ phát triển được ở những nơi đô thị và những nơi tập trung nhiều dân cư. Rẻ nhất trong nhóm dịch vụ truyền hình cáp là dịch vụ của CEC với dịch vụ chỉ 50.000 đồng/tháng, mà khách hàng không phải bỏ phí mua thiết bị ban đầu. Hiện ở các TP lớn như Hà Nội, TPHCM và một số TP khác người dân chỉ cần bỏ ra khoảng 88.000 đồng/tháng là có thể xem được dịch vụ truyền hình cáp analog do VCTV, BTS, SCTV, HCTV cung cấp.
Bên cạnh đó, những nhà cung cấp dịch vụ truyền hình cáp này đã hoặc đang chuẩn bị cho ra thị trường dịch vụ truyền hình cáp kỹ thuật số độ nét cao theo chuẩn HDTV hay SDTV. Chi phí mua thiết bị giải mã truyền hình cáp kỹ thuật số cũng thấp hơn (chỉ bằng khoảng 70%) so với chi phí mua thiết bị giải mã của truyền hình vệ tinh. Ví dụ, với dịch vụ truyền hình cáp kỹ thuật số VTC do CEC cung cấp có mức giá 3,2 triệu cho bộ giải mã truyền hình cáp kỹ thuật số độ nét cao HDTV và 1,6 triệu cho bộ giải mã truyền hình cáp kỹ thuật số chuẩn SDTV. Chi phí thuê bao hàng tháng cũng thấp hơn so với K+. Ví dụ, nếu xem đủ 106 kênh (bao gồm 26 kênh HD và 80 kênh SD) của CEC thì chi phí thuê bao cũng chỉ lên đến 399.000 đồng/tháng, trong trường hợp khách hàng chọn xem gói HD cơ bản (bao gồm 12 kênh HD và 80 kênh SD) thì chi phí thuê bao cũng chỉ là 99.000 đồng/tháng. Đồng thời với bất kể sự lựa chọn nào thì khách hàng còn được CEC tặng thêm 50 kênh analog cho các tivi còn lại. Trong trường hợp khách hàng chọn các gói kênh yêu thích sẽ chỉ trả phí từ 50.000 đến cao nhất là 150.000 đồng/tháng.
Về chất lượng tín hiệu so với truyền hình vệ tinh thì tín hiệu truyền hình cáp ổn định hơn và không bị tác động bởi thời tiết. Bên cạnh đó công tác chăm sóc khách hàng hay bảo hành bảo trì cũng luôn luôn thuận lợi và linh hoạt hơn so với truyền hình vệ tinh.
Dùng chung hạ tầng sẽ hạ giá thành dịch vụ
Ông Đào Duy Kiểm – Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc CEC cho biết, chi phí đầu tư cao chính là lý do khiến các nhà cung cấp truyền hình cáp chỉ có thể phát triển ở đô thị và những nơi có mật độ dân cư cao. Bình quân chi phí cho một suất đầu tư đến 1 hộ gia đình ở đô thị khoảng 5 triệu đồng (chưa kể bộ giải mã tín hiệu) và như vậy phải đưa vào khai thác ít nhất là 5 năm mới hòa được vốn. Còn nếu đầu tư ra tới các trung tâm huyện thị hoặc các vùng phụ cận thì chi phí còn cao hơn, dẫn đến khả năng thu hồi vốn rất khó.
Để phổ cập dịch vụ truyền hình kỹ thuật số qua mạng cáp theo đúng lộ trình số hoá PTTH của Chính phủ, tháng 4 vừa qua, CEC đã ký hợp tác dùng chung hạ tầng với 7 DN truyền hình cáp lớn tại các địa phương. Việc hợp tác này nhằm thúc đẩy chuyển đổi hạ tầng truyền dẫn, phát sóng từ công nghệ tương tự sang công nghệ số, nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng số lượng kênh chương trình, đa dạng hóa các loại hình dịch vụ và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên tần số tại nhiều tỉnh thành trên toàn quốc. Như vậy, các công ty không nhất thiết phải đầu tư thêm một lần nữa trung tâm phát sóng với thiết bị số hóa mà vẫn có được tín hiệu truyền hình kỹ thuật số để cung cấp cho khách hàng. Từ đó, sẽ giảm chi phí đầu tư, nâng cao hiệu quả kinh doanh và đương nhiên là khách hàng cũng được lợi. Với việc hợp tác chia xẻ hạ tầng, khách hàng được xem các chương trình truyền hình cáp kỹ thuật số độ nét cao (HDTV) và độ nét tiêu chuẩn (SDTV) tại các địa phương trên cả nước với chi phí thấp hơn truyền hình vệ tinh .
Nhật Xuân - M.Q
(Theo ICTnews)

